Yüzde 40’dan fazla rapora sahip “Engelliler” erken emekli olurlar.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun ana hükümleri 1 Ekim 2008 günü yürürlüğe girdi. Bu Kanun ve bu Kanun’un ortadan kaldırdığı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu gereğince “Engelliler” gerek çalışarak ve gerekse isteğe bağlı prim ödeyerek emekli olabilirler.
Yeni Kanunla gelen Engelli emekliliği
5510 sayılı Kanun’un 28 inci maddesi 1 Ekim 2008 gününde yürürlüğe girdi bu Kanun’un getirdiği “Engelli” emekliliği hükümleri, 01.10.2008 gününden sonra ilk defa işe girecek olanlar için geçerlidir.
Yeni düzenlemeye göre;
Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce yüzde 60 ve daha fazla oranda hastalık veya özrü bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayanlara, en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3960 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır. Yetkili sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;
a) Yüzde 50 ila yüzde 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 16 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4320 gün,
b) Yüzde 40 ila yüzde 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 18 yıldan beri sigortalı olmaları ve 4680 gün, prim bildirilmiş olanlar herhangi bir yaşa bağlı olmadan “Engelli” sıfatıyla erken emekli olabilecekler ama yukarıda sayılan şartlar 01.01.2015 gününden sonra işe girenler için geçerli olup, Kanun’un ek ve geçici maddeleriyle kademe getirilmiştir. Getirilen kademeye göre düzenlenmiş tablo aşağıdaki gibidir.
|
İşe Başlama Tarihi |
Çalışma Gücünde Kayıp Oranı |
||
|
%60 ve daha çok olanlar |
%50 – %59 arası olanlar |
%40 - %49 arası olanlar |
|
|
01.10.2008 – 31.12.2008 |
15 yıl, 3 bin 700 gün |
16 yıl, 3 bin 700 gün |
18 yıl, 4 bin 100 gün |
|
01.01.2009 – 31.12.2009 |
15 yıl, 3 bin 800 gün |
16 yıl, 3 bin 800 gün |
18 yıl, 4 bin 200 gün |
|
01.01.2010 – 31.12.2010 |
15 yıl, 3 bin 900 gün |
16 yıl, 3 bin 900 gün |
18 yıl, 4 bin 300 gün |
|
01.01.2011 – 31.12.2011 |
15 yıl, 3 bin 960 gün |
16 yıl, 4 bin gün |
18 yıl, 4 bin 400 gün |
|
01.01.2012 – 31.12.2012 |
15 yıl, 3 bin 960 gün |
16 yıl, 4 bin 100 gün |
18 yıl, 4 bin 500 gün |
|
01.01.2013 – 31.12.2013 |
15 yıl, 3 bin 960 gün |
16 yıl, 4 bin 200 gün |
18 yıl, 4 bin 600 gün |
|
01.01.2014 – 31.12.2014 |
15 yıl, 3 bin 960 gün |
16 yıl, 4 bin 300 gün |
18 yıl, 4 bin 680 gün |
|
01.01.2015’den sonra |
15 yıl, 3 bin 960 gün |
16 yıl, 4 bin 320 gün |
18 yıl, 4 bin 680 gün |
01.10.2008 gününden önce işe girmiş eski SSK’lılarda geçiş süreci
Kanun’un geçici 10.maddesine göre;
1-01.10.2008 gününden önce ilk defa sigortalı olanlardan, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga 53. maddesine göre malûl sayılmayı gerektirecek derecede (2/3 oranında) hastalık veya özrü bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.
2-01.10.2008 gününden önce sigortalı olup sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar hakkında, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na göre sigorta başlangıç tarihlerine ve sakatlık oranlarına göre aşağıdaki tablodaki şartlarla emekli edilirler. Bunlardan 18 yaşından önce işe girmiş olanlar varsa işe giriş tarihleri değil, 18 yaşını ikmal ettikleri tarihler dikkate alınmalıdır.
|
Rapor oranı ve derecesi |
|||
|
Sigortalılık Başlangıcı |
I. Derece |
II. Derece |
III.
Derece |
|
05.08.1991 ve daha önce |
15 yıl- 3600 gün |
15 yıl- 3600 gün |
15 yıl- 3600 gün |
|
06.08.1991-05.08.1994 arasında |
15 yıl- 3600 gün |
15 yıl, 8 ay-3680 gün |
16 yıl, 3760 gün |
|
06.08.1994-05.08.1997 arasında |
15 yıl- 3600 gün |
16 yıl, 4 ay-3760 gün |
17 yıl, 3920 gün |
|
06.08.1997-05.08.2000 arasında |
15 yıl- 3600 gün |
17 yıl, 3840 gün |
18 yıl, 4080 gün |
|
06.08.2000-05.08.2003 arasında |
15 yıl- 3600 gün |
17 yıl, 8 ay-3920 |
19 yıl, 4240 gün |
|
05.08.2003-30.09.2008 arasında |
15 yıl- 3600 gün |
18 yıl-4000 gün |
20 yıl-4400 gün |
C- 01.10.2008 gününden önce işe başlamış eski Memurlarda geçiş süreci Kanun’un geçici 4 üncü maddesi ile
1-5434 sayılı Kanun gereğince kanuni tabiriyle sakat kadrosu ile başlayan memurlar ile sakat kadrosunda olmamasına rağmen memur olmadan önce yüzde 40 ve daha fazla oranlı raporu olanlar 15 yıllık yani 5400 günlük süreyle emekli olmaktadırlar ve olmaya da devam edeceklerdir.
2-Doğuştan “Engelli” olup da ellerinde rapor olmayanlar; 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten (01.10.2008 gününden) önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmaya başlamış olup, çalışmaya başlamadan önce ilgili mevzuatına göre alınmış ve en az yüzde 40 oranında “Engelli” olduklarını gösterir sağlık kurulu raporu bulunanlar ile en az yüzde 40 oranında doğuştan “Engelli” olduklarını belgeleyenlerden aylık talep tarihinde memur (kamu görevlisi) olanlar; en az 5400 gün (15 tam yıl) uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş ya da emekli keseneği ödenmiş olması kaydıyla, istekleri halinde emekli olabileceklerdir.
3- Çalışmaya başladıktan sonra “Engelli” olanlar; Çalışmaya başladıktan sonra, Kurumca yetkilendirilen sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranının;
a) % 50 ila % 59 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 5760,
b) % 40 ila % 49 arasında olduğu anlaşılan sigortalılar, en az 6480,
gün uzun vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş olması kaydıyla istekleri halinde emekli olacaklardır.
4447 sayılı Kanunun 45 inci maddesiyle 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen (5) numaralı bentle 506 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları (sigortalılık süresi ile prim ödeme gün sayısı) veya aynı Kanunun geçici 81 inci maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları halinde, sigortalılara kıdem tazminatı ödeneceği öngörülmüş ve uygulamanın usul ve esasları 10/9/1999 tarihli ve 12-99 Ek sayılı Genelge ve 10/7/2008 tarihli toplu yazı ile talimatlandırılmıştır.
Kurumca verilen kıdem tazminatına esas yazı; 8/9/1999 (dahil) tarihinden önce çalışmaya başlayanlar için aylığa hak kazanma koşullarından yaş dışında en az 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 prim ödeme gün sayısı koşullarını, 8/9/1999 (hariç) tarihinden sonra çalışmaya başlayanlar için ise 506 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan sigortalılık süresi ile prim ödeme gün sayısı koşullarını en erken yerine getirdikleri tarihe göre verilmekte olup, kıdem tazminatı yazısına ilişkin taleplerde Genelge eki (Ek-3) yazı kullanılacaktır.
Kıdem tazminatına esas yazının verilmesi için; - Sigortalıların Kanunda öngörülen yaş dışındaki diğer koşulları (prim gün sayısı ve sigortalılık süresi) yerine getirip getirmediği kontrol edilecektir. 8/9/1999 tarihinden önce sigortalı olup bu tarihten sonra işten ayrılanlara asgari 15 yıllık sigortalılık süresi ve en az 3600 prim gün sayısı ile aylık bağlandığından, bu koşulların oluşup oluşmadığına bakılacak, gerek sigortalılık süresi, gerekse gün koşulunun tespitinde hizmet birleştirmeleri ile bu süreleri etkileyen faktörler (itibari hizmet süreleri, fiili hizmet süresi zamları…gibi) dikkate alınacaktır. Ancak, 2829 sayılı Kanunun 8 inci maddesine göre değerlendirme yapılmaksızın son statünün 4/1-(a) olması bu belgenin verilmesi için yeterli olacaktır. Kıdem tazminatına esas yazının verilebilmesi için sigortalının müracaat tarihinde işten ayrılma koşulu aranmayacaktır.
Yaşlılık aylığı bağlama işlemleri sigortalıların en son sigortalılığının geçtiği sosyal güvenlik il müdürlükleri/sosyal güvenlik merkezlerince gerçekleştirilmekle birlikte sigortalılara kıdem tazminatı verilmesine esas yaşlılık aylığı bağlama koşullarını içeren yazılar da sigortalı hizmet kayıtlarında tereddüt yaratacak bir durumun bulunmaması şartıyla, müracaatın sigortalıların en son sigortalılığının geçtiği sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın müracaat ettikleri emeklilik işlemlerini yapmaya yetkili sosyal güvenlik il müdürlükleri/sosyal güvenlik merkezlerince verilebilecek, kıdem tazminatına esas yazının bir örneği de sigortalı dosyasında muhafaza edilmek üzere, sigortalının en son sigortalılığının geçtiği sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine gönderilecektir.
SSK, BAĞ-KUR, Emekli Sandığına tabi çalışan vatandaşlarımızın birkaç sigorta kolunda hizmetinin olması nedeni ile hangi birimden emekli olabileceğine dair bilgilendirme yapıldığında bu kırılım seçilir.
01.10.2008 tarihinden önce ilk defa sigortalı olanların emekli olacakları sigorta kolunun belirlenmesinde son 7 yıldaki fiili olarak çalışılmış sürelere bakılır.Bu sürede en fazla hangi birimde çalışması var ise o birimden emekli olunur. Son 7 yıldaki süreler eşit ise son sigortalılık kolundan emekli olunur.
5510 sayılı kanuna göre yani 01.10.2008 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar için, sigortalılık süresindeki tüm çalışmaları dikkate alınarak en fazla süre hangisinde geçmiş ise o kurumdan emekli olunur.
08.09.1999 GÜNÜNDEN ÖNCE 4/a (SSK) OLARAK SİGORTALI İŞE GİRMİŞ OLANLARIN YAŞLILIKTAN (KISMİ) EMEKLİLİK ŞARTLARI
4/a (SSK)'dan sigortalı olmuş olanların, 3600-4500-5400 güne göre emeklilik şartları erkek ve kadın çalışanlarda, hizmet yılı ve günü aynı olmak ile birlikte yaş haddinde değişiklileri söz konusudur.
506 sayılı kanunun 81/c bendine göre yaşlılık (kısmi) aylığına hak kazanma koşulları aşağıdadır.
Erkeklerin 4/a (SSK)’lı olarak 3600 güne göre emeklilik şartları
1. 15 yıllık sigortalılık süresini tamamlamış olmak,
2. 3600 gün prim ödemiş olmak,
3. Tablodaki yaş şartını yerine getirmiş olmak,
23.05.2002 tarihinden önce yerine getirenler 55 Yaşında
24.05.2002-23.05.2005 tarihleri arasında yerine getirenler 56 Yaşında
24.05.2005-23.05.2008 tarihleri arasında yerine getirenler 57 Yaşında
24.05.2008-23.05.2011 tarihleri arasında yerine getirenler 58 Yaşında
24.05.2011-23.05.2014 tarihleri arasında yerine getirenler 59 Yaşında
24.05.2014 tarihinden sonra yerine getirenler 60 Yaşında
Kadınların 4/a (SSK)’lı olarak 3600 güne göre emeklilik şartları
1- 15 yıllık sigortalılık süresini tamamlamış olmak,
2- 3600 gün prim ödemiş olmak,
3- Tablodaki yaş şartını yerine getirmiş olmak,
23.05.2002 tarihinden önce yerine getirenler 50 Yaşında
24.05.2002-23.05.2005 tarihleri arasında yerine getirenler 52 Yaşında
24.05.2005-23.05.2008 tarihleri arasında yerine getirenler 54 Yaşında
24.05.2008-23.05.2011 tarihleri arasında yerine getirenler 56 Yaşında
24.05.2011 tarihinden sonra yerine getirenler 58 Yaşında
Not: Sigortalıların kısmi yaşlılık aylığına hak kazanacağı kademeli yaş haddi, yukarıda belirtilen şartlardan (Kadın (50)/Erkek (55) yaş +15 yıl hizmet süresi+3600 gün prim gün sayısı) hangisi en son sağlanmış ise bunun sağlandığı tarihe göre emeklilik hesaplaması yapılmalıdır.
09.09.1999 – 30.04.2008 TARİHLERİ ARASINDA 4/a (SSK) OLARAK SİGORTALI İŞE GİRMİŞ OLANLARIN YAŞLILIKTAN (KISMİ) EMEKLİLİK ŞARTLARI
5510 sayılı kanunun Geçici 9.maddesi 1.fıkrasına göre yaşlılık (kısmi) aylığına hak kazanma koşulları aşağıdadır.
Erkeklerin 4/a (SSK)’lı olarak 4500 güne göre emeklilik şartları
1- 25 yıllık sigortalı süresini tamamlamış olmak,
2- 4500 gün prim ödemiş olmak,
3- 60 yaşını doldurmuş olmak, koşuluyla yaşlılıktan (kısmi) emekli olabileceklerdir.
Kadınların 4/a (SSK)’lı olarak 4500 güne göre emeklilik şartları
1- 25 yıllık sigortalı süresini tamamlamış olmak,
2- 4500 gün prim ödemiş olmak,
3- 58 yaşını doldurmuş olmak koşuluyla yaşlılıktan (kısmi) emekli olabileceklerdir.
01.05.2008 TARİHİNDEN SONRA 4/a (SSK) OLARAK SİGORTALI İŞE GİRMİŞ OLANLARIN YAŞLILIKTAN (KISMİ) EMEKLİLİK ŞARTLARI
5510 sayılı kanunun 28.maddesinin 2 ve 3.fıkralarına göre yaşlılık (kısmi) aylığına hak kazanma koşulları aşağıdadır.
Erkeklerin 4/a (SSK)’lı olarak 5400 güne göre emeklilik şartları
01.05.2008 tarihi ve sonrası 4/a (SSK) olarak sigortalı olmuş veya olacak erkeklerden için kısmı emeklilik şartı 5400 gün olarak uygulanacaktır. Emeklilik yaşlarının tespiti 5400 günü tamamladıkları veya tamamlayacakları zamana göre belli olur.
5400 günü,
1- 01.05.2008 ile 31.12.2035 tarihleri arasında tamamlayan erkekler 63 yaşında,
2- 01.01.2036 ile 31.12.2037 tarihleri arasında tamamlayan erkekler 64 yaşında,
3- 01.01.2038 gününden sonra tamamlayan erkekler için 65 yaşında, geldiklerinde yaşlılıktan (kısmi) emekli aylığı bağlanır.
Kadınların 4/a (SSK)’lı olarak 5400 güne göre emeklilik şartları
01.05.2008 tarihi ve sonrası 4/a (SSK) olarak sigortalı olmuş veya olacak kadınlar için kısmı emeklilik şartı 5400 gün olarak uygulanacaktır. Emeklilik yaşlarının tespiti 5400 günü tamamladıkları veya tamamlayacakları zamana göre belli olur.
5400 günü,
1- 01.05.2008 ile 31.12.2035 tarihleri arasında tamamlayan kadınlar 61 yaşında,
2- 01.01.2036 ile 31.12.2037 tarihleri arasında tamamlayan kadınlar 62 yaşında,
3- 01.01.2038 ile 31.12.2039 tarihleri arasında tamamlayan kadınlar 63 yaşında,
4- 01.01.2040 ila 31.12.2041 tarihleri arasında tamamlayan kadınlar 64 yaşında,
5- 01.01.2042 tarihinden sonra tamamlayan kadınlar ise 65 yaşında,
Geldiklerinde yaşlılıktan (kısmi) emekli aylığı bağlanır. Ancak yaş hadlerinin uygulanmasında, 5400 prim gün sayısı şartını doldurduğu tarihte geçerli olan yaş hadleri esas alınır. Ancak, 5400 prim gün sayısı, ilk defa 30.4.2008 (hariç) ile 31/12/2008 tarihleri arasında sigortalı olanlar için 4600 gün, takip eden yıllarda da 5400 günü geçmemek üzere 100’er gün artırılmak suretiyle uygulanır.
Önemli:4/a (SSK) sigortalıları için 5510/geçici 6-7. Fıkra (b) bendine göre aylığa hak kazanma koşulları aşağıdadır.
1- Sigortalılık süresinin başlangıcı 01.05.2008 – 31.12.2008 tarihleri arasında olanlar, tahsis talep tarihinde En az Kadın 61- Erkek 63 yaşında ve 4600 gün prim ödemiş olması halinde,
2- Sigortalılık süresinin başlangıcı 01.01.2009 – 31.12.2009 tarihleri arasında olanlar, tahsis talep tarihinde En az Kadın 61 - Erkek 63 yaşında ve 4700 gün prim ödemiş olması halinde,
3- Sigortalılık süresinin başlangıcı 01.01.2010 – 31.12.2010 tarihleri arasında olanlar, tahsis talep tarihinde En az Kadın 61 - Erkek 63 yaşında ve 4800 gün prim ödemiş olması halinde,
4- Sigortalılık süresinin başlangıcı 01.11.2011 – 31.12.2011 tarihleri arasında olanlar, tahsis talep tarihinde En az Kadın 61 - Erkek 63 yaşında ve 4900 gün prim ödemiş olması halinde,
5- Sigortalılık süresinin başlangıcı 01.01.2012 – 31.12.2012 tarihleri arasında olanlar, tahsis talep tarihinde En az Kadın 61- Erkek 63 yaşında ve 5000 gün prim ödemiş olması halinde,
6- Sigortalılık süresinin başlangıcı 01.01.2013 – 31.12.2013 tarihleri arasında olanlar, tahsis talep tarihinde En az Kadın 61 - Erkek 63 yaşında ve 5100 gün prim ödemiş olması halinde,
7- Sigortalılık süresinin başlangıcı 01.01.2014 – 31.12.2014 tarihleri arasında olanlar, tahsis talep tarihinde En az Kadın 61 - Erkek 63 yaşında ve 5200 gün prim ödemiş olması halinde,
8- Sigortalılık süresinin başlangıcı 01.01.2015 – 31.12.2015 tarihleri arasında olanlar, tahsis talep tarihinde En az Kadın 61 - Erkek 63 yaşında ve 5300 gün prim ödemiş olması halinde,
9- Sigortalılık süresinin başlangıcı 01.01.2016 ve sonrasında olanlar, tahsis talep tarihinde En az Kadın 61 – Erkek 63 yaşında 5400 gün prim ödemiş olması halinde, Yaşlılıktan (kısmi) aylık almaya hak kazanırlar.
SSK’lılar (4/a sigortalıları) için üç emeklilik sistemi hala geçerli
08.09.1976 tarihinden önce ilk defa sigortalı olmuş erkeklerle 08.09.1981 tarihinden önce ilk defa sigortalı olmuş kadınlar 5 er bin gün sayısıyla yaş koşuluna tabi olmaksızın emekli olabiliyorlar. Bu sigortalılar kadınlar için 50 erkekler için 55 yaşına sahiplerse 3 bin 600 günle de emekli olabiliyorlar.
Erkek sigortalılar için 08.09.1976 - 08.09.1999 tarihleri arasında; kadın sigortalılar için 08.09.1981 - 08.09.1999 tarihleri arasında ilk defa sigortalı olanlar 4759 sayılı kanunla gelen ve halen geçerli olmaya devam eden kademeli emeklilik sistemine tabi olarak emeklilik hakkına sahip bulunuyorlar. Bu sigortalılar kadınlar için 50 erkekler için 55 yaşı, 3 bin 600 günü ve 15 yıllık sigortalılık süresinin üçünü birden tamamladıkları tarihe göre yine kademeye tabi olarak 3 bin 600 günle de emekli olabiliyorlar.08.09.1999 - 30.04.2008 tarihleri arasında ilk defa sigortalı olan kadınlar 58 ve erkekler 60 yaşında olmak üzere 7 şer bin gün sayısıyla emekli olma hakkına sahip bulunuyorlardı. Bu sigortalılar da kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması, 25 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 4 bin 500 günle yaştan emekli olabiliyorlar.
1 Mayıs 2008’den sonra ilk defa sigortalı olanlara;
Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olmaları ve bunun yanında 4/b (BAĞ-KUR’lular), 4/c sigortalıları (Emekli Sandığı iştirakçileri) için en az 9 bin gün, 4/a sigortalıları (1 Ekim 2008 öncesinin SSK sigortalıları) için 7 bin 200 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartıyla yaşlılık aylığı bağlanacak
Yeni dönemde de kademe var
4/a sigortalıları için 7 bin 200 günü, 4/b ve 4/c sigortalıları için 9 bin günü doldurma tarihlerine göre yaş koşulu;
1) 1/1/2036 ila 31/12/2037 tarihleri arasında dolduran kadın için 59, erkek için 61,
2) 1/1/2038 ila 31/12/2039 tarihleri arasında dolduran kadın için 60, erkek için 62,
3) 1/1/2040 ila 31/12/2041 tarihleri arasında dolduran kadın için 61, erkek için 63,
4) 1/1/2042 ila 31/12/2043 tarihleri arasında dolduran kadın için 62, erkek için 64,
5) 1/1/2044 ila 31/12/2045 tarihleri arasında dolduran kadın için 63, erkek için 65,
6) 1/1/2046 ila 31/12/2047 tarihleri arasında dolduran kadın için 64, erkek için 65,
7) 1/1/2048 tarihinden itibaren dolduran kadın ve erkek için 65, olarak uygulanacak.
Malul sayılma
Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60'ını kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malullük sigortası bakımından malûl sayılır.
Ancak, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce sigortalının çalışma gücünün % 60'ını kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilirse, sigortalı bu hastalık veya engelü sebebiyle malullük aylığından yararlanamaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Malullük sigortasından sigortalılara sağlanan hak, malullük aylığı bağlanmasıdır.
Sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının;
25 inci maddeye göre malul sayılması
En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması
Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması, halinde malullük aylığı bağlanır. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanların kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve her türlü borçlarının ödenmiş olması zorunludur.
Malullük aylığı; prim ödeme gün sayısı 9000 günden az olan sigortalılar için 9000 gün üzerinden, 9000 gün ve daha fazla olanlar için ise toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, 29 uncu madde hükümlerine göre hesaplanır. Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise tespit edilen aylık bağlama oranı 10 puan artırılır.
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamındaki sigortalılar için ayrı ayrı olmak üzere, malullük sigortasından dosya bazında her yıl bağlanan aylıkların aylık başlangıç tarihinin ait olduğu yılın Ocak ayı itibarıyla yıl içine ait artışlar uygulanmaksızın hesaplanacak tutarları, yaşlılık sigortasından bir önceki yılın son ödeme ayında söz konusu sigortalılar için ayrı ayrı dosya bazında ödenen en düşük yaşlılık aylığından az olamaz.
Malullük aylığı, sigortalının;
Malul sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden önce ise yazılı istek tarihini,
Malul sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden sonra ise rapor tarihini,
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında bulunanların çalıştıkları işyerine müracaatları halinde, görevlerinden ayrıldıkları tarihi, takip eden aybaşından itibaren başlar.
Sigortalı, aylığın başlangıç tarihinde geçici iş göremezlik ödeneği almakta ise malullük aylığı geçici iş göremezlik ödeneği verilme süresinin sona erdiği tarihten sonraki aybaşından başlar. Ancak, bağlanacak malullük aylığı, sigortalının almakta olduğu geçici iş göremezlik ödeneğinin aylık tutarından fazla ise aradaki fark, bu maddenin üçüncü fıkrasına göre tespit edilecek tarihten başlanarak verilir.
Malullük aylığı almakta iken sigortalı olarak yeniden çalışmaya başlayanların veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya veya ikamete dayalı sosyal yardım almaya başlayanların malullük aylıkları, çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı sosyal yardım almaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilir.
Bu Kanuna göre sigortalı olmayı gerektiren bir işte çalışması nedeniyle malullük aylıkları kesilenlerden çalışması sona erip, malullük aylığı bağlanması için yazılı istekte bulunanlara, kontrol muayenesine tabi tutulmak ve malullüğünün devam ettiği anlaşılmak şartıyla eski malullük aylığı, yazılı istekte bulunduğu tarihten sonraki aybaşından itibaren ödenmeye başlanır. Ancak, bu durumdaki sigortalılar için yazılı istek tarihlerine göre yeniden malullük aylığı hesaplanır ve bu aylık önceden bağlanan malullük aylığından fazla ise hesaplanan yeni aylık üzerinden ödeme yapılır.
Ne zaman emekli olabilirim?
SSK’dan emekli olabilmeniz için 3 şartın da yerine gelmesi gerekir:
1- Tamamlamanız gereken sigortalılık süresi (Hizmet Yılı)
2- Tamamlamanız gereken yaş
3- Tamamlamanız gereken prim
|
Erkek Sigortalıların Tamamlaması Gereken Yaş, Sigortalılık Süresi ve Prim Gün Sayısı |
||||
|
İşe Başlama Tarihi |
Tamamlaması gereken sigortalılık süresi |
Tamamlaması gereken yaş |
Tamamlaması gereken prim ödeme süresi |
|
|
08.09.1976 ve daha öncesi |
25 |
Yok |
5000 |
|
|
09.09.1976-23.05.1979 |
25 |
44 |
5000 |
|
|
24.05.1979-23.11.1980 |
25 |
45 |
5000 |
|
|
24.11.1980-23.05.1982 |
25 |
46 |
5075 |
|
|
24.05.1982-23.11.1983 |
25 |
47 |
5150 |
|
|
24.11.1983-23.05.1985 |
25 |
48 |
5225 |
|
|
24.05.1985-23.11.1986 |
25 |
49 |
5300 |
|
|
24.11.1986-23.05.1988 |
25 |
50 |
5375 |
|
|
24.05.1988-23.11.1989 |
25 |
51 |
5450 |
|
|
24.11.1989-23.05.1991 |
25 |
52 |
5525 |
|
|
24.05.1991-23.11.1992 |
25 |
53 |
5600 |
|
|
24.11.1992-23.05.1994 |
25 |
54 |
5675 |
|
|
24.05.1994-23.11.1995 |
25 |
55 |
5750 |
|
|
24.11.1995-23.05.1997 |
25 |
56 |
5825 |
|
|
24.05.1997-23.11.1998 |
25 |
57 |
5900 |
|
|
24.11.1998-08.09.1999 |
25 |
58 |
5975 |
|
|
09.09.1999-Reformun yürürlük tarihine kadar |
-- |
60 |
7000 |
|
|
Reformun yürürlük tarihinden itibaren 2035’e kadar |
-- |
60 |
9000(Kanunun yürürlüğe girdiği tarih ile 31/12/2008 tarihleri arasında sigortalı sayılanlar için 7100 gün olarak ve 1/1/2009 tarihinden itibaren sigortalı sayılanlar için ise her takvim yılı başında 7100 güne 100 gün eklenmek suretiyle 9000 güne çıkacaktır.) |
|
İlk Defa 08.09.1999- Reformun Yürürlük Tarihi Arasında Sigortalı Olan Erkeklerin Emekliliği
İlk defa 08.09.1999 tarihi ile sosyal güvenlik reformunun yürürlük tarihleri arasında çalışmaya başla-yan SSK sigortalılarına aşağıdaki şartlarla yaşlılık aylığı bağlanacaktır;
Erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması ve en az 7000 gün,
Erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması, 25 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 4500 gün,
Emeklilik primi ödemiş olmaları şartı ile emekli aylığına hak kazanacaklardır.
Yani, reformun yürürlük tarihinden önce işe girmiş olanlar için halen geçerli olan emeklilik yaşları ve şartlarında herhangi bir değişiklik yapılmayacaktır.
Halen hem memurlar, hem BAĞ-Kur’lular hem de SSK’lılar için kadınlarda 58 ve erkeklerde de 60 yaş sınırı 1999’dan beri uygulanıyor.
Ayrıca, yaşlılıktan emeklilik de sistemin sigortası işlevini görüyor. Yani, kadınlarda 58 ve erkeklerde de 60 yaşına gelmesine rağmen prim gün sayısı yeterli olmayanlar da 5400 günle emekli olabiliyor.
|
ERKEK |
|
|
YILLAR |
YAŞ |
|
2008-2035 |
Değişmiyor |
|
2036-2037 |
61 |
|
2038-2039 |
62 |
|
2040-2041 |
63 |
|
2042-2043 |
64 |
|
2044’ten itibaren |
65 |
C- İlk Defa Reformun Yürürlük Tarihinden Sonra Sigortalı Olan Erkeklerin Emekliliği
İlk defa Reformun Yürürlük Tarihinden Sonra sigortalı olacak erkekler için emeklilik yaşı 2036 yılına kadar 60, 2036 yılından itibaren ise kademeli olarak artacak ve 2044 yılında 65’e ulaşacaktır. Yıllar itibarıyla erkek sigortalılar için emeklilik yaşları aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi artacaktır.
Ancak, reformdan sonra işe girenlerde 2036 yılına kadar yaş koşulu değişmemekle birlikte prim gün sayısı 7000 gün sayısı her yıl 100’er gün artırılarak (7100, 7200, 7300… gibi) uygulanacak. Bu süre, 2028 yılında 9000'e ulaşacak. İlk defa 2028 yılında işe girecek olan bir sigortalının emekliliğinde 9000 gün prim ödeme şartı aranacak.
|
Kadın Sigortalıların Tamamlaması Gereken Yaş, Sigortalılık Süresi ve Prim Gün Sayısı |
|||
|
İşe Başlama Tarihi |
Tamamlaması gereken sigortalılık süresi |
Tamamlaması gereken yaş |
Tamamlaması gereken prim ödeme süresi |
|
01.04.1981 öncesi |
20 |
Yok |
5000 |
|
01.04.1981-08.09.1981 |
20 |
38 |
5000 |
|
09.09.1981-23.05.1984 |
20 |
40 |
5000 |
|
24.05.1984-23.05.1985 |
20 |
41 |
5000 |
|
24.05.1985-23.05.1986 |
20 |
42 |
5075 |
|
24.05.1986-23.05.1987 |
20 |
43 |
5150 |
|
24.05.1987-23.05.1988 |
20 |
44 |
5225 |
|
24.05.1988-23.05.1989 |
20 |
45 |
5300 |
|
24.05.1989-23.05.1990 |
20 |
46 |
5375 |
|
24.05.1990-23.05.1991 |
20 |
47 |
5450 |
|
24.05.1991-23.05.1992 |
20 |
48 |
5525 |
|
24.05.1992-23.05.1993 |
20 |
49 |
5600 |
|
24.05.1993-23.05.1994 |
20 |
50 |
5675 |
|
24.05.1994-23.05.1995 |
20 |
51 |
5750 |
|
24.05.1995-23.05.1996 |
20 |
52 |
5825 |
|
24.05.1996-23.05.1997 |
20 |
53 |
5900 |
|
24.05.1997-23.05.1998 |
20 |
54 |
5975 |
|
24.05.1998-23.05.1999 |
20 |
55 |
5975 |
|
24.05.1999-08.09.1999 |
20 |
56 |
5975 |
|
09.09.1999-Reformun yürürlük tarihine kadar |
Yok |
58 |
7000 |
|
Reformun yürürlük tarihinden itibaren 2035’e kadar |
Yok |
58 |
9000(Kanunun yürürlüğe girdiği tarihle 31/12/2008 tarihleri arasında sigortalı sayılanlar için 7100 gün olarak Ve 1/1/2009 tarihinden itibaren sigortalı sayılanlar için ise her takvim yılı başında 7100 güne 100 gün eklenmek suretiyle 9000 güne çıkacaktır.) |
İlk Defa 08.09.1999- Reformun Yürürlük Tarihi Arasında Sigortalı Olan Kadınların Emekliliği
İlk defa 08.09.1999-08.09.1999 tarihi ile sosyal güvenlik reformunun yürürlük tarihleri arasında işe giren kadın sigortalılara Sosyal Sigortalar Kanuna göre aşağıdaki şartlarla yaşlılık aylığı bağlanacaktır.
a)Kadın ise 58 yaşını doldurmuş olması ve en az 7000 gün,
b) Kadın ise 58 yaşını doldurmuş olması, 25 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 4500 gün,
Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartı ile yaşlılık (emekli) aylığına hak kazanacaklardır. Yani, 08.09.1999 tarihinden sonra sigortalı olan kadınlar kademeli emeklilikten yararlanamayacaklardır.
C - İlk Defa Reformun Yürürlük Tarihinden Sonra Sigortalı Olan kadınların Emekliliği
İlk defa reformdan itibaren sigortalı olacak kadınlar için emeklilik yaşı 2036 yılına kadar 58, 2036 yılından itibaren ise kademeli olarak artacak ve 2048 yılında 65’e ulaşacaktır. Yıllar itibarıyla kadın sigortalılar için emeklilik yaşları aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi artacaktır.
|
KADIN |
|
|
YILLAR |
YAŞ |
|
2035’e kadar |
Değişmiyor |
|
2036-2037 |
59 |
|
2038-2039 |
60 |
|
2040-2041 |
61 |
|
2042-2043 |
62 |
|
2044-2045 |
63 |
|
2046-2047 |
64 |
|
2048’den itibaren |
65 |
2008/Ekim ayından sonra ilk defa Bakanlıkça tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı işlerinde sürekli veya münavebeli olarak çalışmaya başlayanların aylığa hak kazanma koşulları Kanunun 28 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre belirlenmektedir. Maden Yer altı işlerinde çalışanlar için emeklilikte 55 yaş 20 yıllık sigortalılık süresi ve en az 7200 prim gün sayısı şartları aranmakta idi. Ancak genelgede yapılan değişiklik ile belirtilen yaş şartı 55 yaştan 50 yaşa indirilmiştir.
Buna göre, 50 yaş, 20 yıllık sigortalılık süresi ve en az 7200 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartları aranacak ve bunlar hakkında Kanunun fiili hizmet süresi zammına ilişkin hükümleri uygulanacaktır.