YASAL DAYANAK
4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesi , 2008-77 sayılı Genelge
BAŞLAMA TARİHİ : 01.07.2008
BİTİŞ TARİHİ : Sürekli
FİNANSMANI : Hazine
4857 sayılı İş Kanununun “Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu” başlıklı 30 uncu maddesinde değişiklik yapıldı.
Maddenin altıncı fıkrası uyarınca; özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 4/1-a (SSK) ile korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin ise bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin yüzde ellisi Hazinece karşılanıyordu. Yapılan değişiklikle artık, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin de sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazine tarafından karşılanacak.
Engelli sigortalı çalıştıran işverenlerden;
Aynı il sınırları içinde elli veya daha fazla sigortalı çalıştıran işverenler için kontenjan dahilinde çalıştırdıkları engelli sigortalılara ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerini 14857 sayılı kanun numarasını, kontenjan fazlası çalıştırdıkları engelli sigortalılara ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerini 54857 sayılı kanun numarasını seçerek,
-Engelli sigortalı çalıştırmakla yükümlü olmayan işverenler için engelli sigortalıların tamamına ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerini 54857 sayılı kanun numarasını seçerek, düzenleyebilmeleri amacıyla sistem üzerinde işyeri bazlı bir tanımlama yapılmakta idi.
4857 sayılı Kanunun 30. maddesinin altıncı fıkrasında yer alan “yüzde ellisi” ibaresi 6518 sayılı Kanunun 58. maddesi ile “tamamı” şeklinde değiştirilmesi ile birlikte, gerek aynı il sınırları içinde elli ve üzerinde sigortalı çalıştıran işverenlerden kontenjan dahilinde veya kontenjan fazlası engelli sigortalı çalıştıran işverenlerin, gerekse engelli çalıştırmakla yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin, çalıştırdıkları her bir engelli sigortalının prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hissesinin tamamı, Hazinece karşılanmaya başlanılmıştır.
Buna Göre; Hem Kontenjan Dahili Hem Kontenjan fazlası çalıştırılan Engelli Sigortalıların Aylık Prim Ve Hizmet Bildirgelerinde “14857” sayılı kanun numarası seçilecektir.
Ayrıca;
4857 sayılı Kanunun 30. maddesinde yapılan değişikliğin ardından engelli teşvikinden yararlanılması sırasında kapsama giren sigortalıların tamamı 14857 sayılı kanun numarası seçilerek düzenlenecek aylık prim ve hizmet belgeleri ile bildirilecektir.
Bu nedenle, çalıştırdıkları engelli sigortalıları daha önce 54857 sayılı kanun numarasını seçerek bildiren işverenler de dahil olmak üzere engelli sigortalı çalıştıran işverenlerin tamamı, engelli sigortalılarını 14857 sayılı kanun numarası seçerek düzenleyecekleri aylık prim ve hizmet belgeleri ile bildirerek, söz konusu teşvikten % 100 ölçüde yararlanabileceklerdir.
Bu bağlamda, 4857 sayılı Kanunun 30. maddesinde yapılan değişiklik sonucunda engelli teşvikinden yararlanabilmek amacıyla 2008/77 sayılı Genelge ekinde yer alan belgenin Türkiye İş Kurumundan onaylatılarak işyerinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik merkezine ibraz edilmesine gerek kalmadığı gibi bahse konu belgelerin her yılın Ocak ayında vizesinin yapılmasına da gerek kalmamıştır.
Söz konusu teşvikten yararlanılabilmesi için kapsama giren sigortalıların e-Bildirge programlarında mevcut “Engelli Teşvik Yönetimi” programı vasıtasıyla sisteme kaydedilmesi, ardından sisteme kaydedilen sigortalıların 14857 sayılı kanun numarası seçilerek düzenlenecek olan aylık prim ve hizmet belgeleri ile bildirilmesi ve tahakkuk eden primlerin sigortalı hissesi ile prime esas kazanç alt sınırını aşan kısma isabet eden işveren hissesi prim tutarının ödenmesi yeterli bulunmaktadır.
Sigortalıların “Engelli Teşvik Yönetimi” programı vasıtasıyla sisteme kaydedilmesi sırasında, TC kimlik numarası girilen sigortalının çalışma gücündeki kayıp oranının % 40’ın altında olup olmadığı Türkiye İş Kurumu veri tabanına bağlanarak sorgulanacaktır.
Bu sorgulama sırasında, çalışma gücündeki kayıp oranı; % 40 ve üzerinde olan sigortalıların tanımlanmasına izin verilecek,% 39 ve altında olan sigortalıların tanımlanmasına, dolayısıyla aylık prim ve hizmet belgelerinin 14857 sayılı kanun numarası seçilerek gönderilmesine de izin verilmeyecektir.
Aynı il içindeki işyerlerinde toplam 50 veya daha fazla sigortalı çalıştıran özel sektör işyerleri, (Kontenjan dahilinde (%3) “Engelli” çalıştırma yükümlülüğü bulunmaktadır.)
Korumalı işyerleri,
Kontenjan fazlası “Engelli” sigortalı çalıştıran veya yükümlü olmadığı halde “Engelli” sigortalı çalıştıran işyerleri,
Türkiye İş Kurumuna kayıtlı “Engelli” işsizler
Yer altı ve su altı işlerinde “Engelli” sigortalı çalıştırmak yasak olduğundan, bu tür faaliyetleri olan özel sektör işyerleri bu teşvikten faydalanamaz.
“Engelli” lik Ölçütü, Sınıflandırması ve “Engelli” lere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik uyarınca “Engelli” sağlık kurulu raporu olan sigortalılar.
Sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışanlar,
Yurt dışında çalışan sigortalılar,
Aday çırak, çırak ve öğrenciler
4857 sayılı İş Kanununun "Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu" başlıklı 30 uncu maddesinin altıncı fıkrasına istinaden, çalışma gücü kayıp oranı %40'dan fazla olan engelli sigortalı istihdam eden tüm özel sektör işverenleri, anılan fıkrada belirtilen şartları sağlanması kaydıyla her bir engelli sigortalı için prime esas kazanç alt sınır üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren payının tamamı üzerinden teşvikten yararlanabilmektedir.
Söz konusu teşvikten yararlanmak isteyen işverenler, teşvik kapsamında bildirilmek istenen sigortalılara ilişkin bilgileri Türkiye İŞ Kurumu'ndan alınan web servis aracılığıyla E-Bildirge programında yer alan "Engelli ve İşsizlik Teşvik Yönetimi" programı vasıtasıyla sorguladıktan sonra teşvik kapsamına giren engelli sigortalılara ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerini 14857 sayılı kanun numarasını seçerek gönderebilmektedirler.
Buna göre, 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin altıncı fıkrasında öngörülen sigorta primi teşviğinden yararlanmak isteyen özel sektör işverenleri tarafından teşvik kapsamında bildirilecek engelli sigortalıların e-Bildirge programında yer alan "Engelli ve İşsizlik Teşvik Yönetimi" ekran üzerinden tanımlaması yapılabildiğinden, 2015/Ocak ayı dahil olmak üzere bundan böyle 19/8/2008 tarihli, 2008/77 sayılı Genelgede gerek tevsikten ilk yararlanma sırasında gerekse her yılın Ocak ayı içinde Kuruma ibraz edilmesi gerektiği belirtilen (Ek-1) belgenin Türkiye İş Kurumundan onaylatılarak Kurumumuza ibraz edilmesine gerek bulunmamaktadır.
1- İşyerinin özel sektör işvereni olması
2- İstihdam edilecek “Engelli” sigortalının Türkiye İş Kurumu’na kayıtlı olması
3- APHB süresi içinde Kuruma verilmesi,
4- Sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden kısmı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine isabet eden kısmın tamamının ödenmesi,
Aynı il sınırları içinde elli veya daha fazla sigortalı çalıştıran işyeri işverenleri,
Kontenjan dahilindeki ve haricindeki “Engelli” sigortalılarını 14857 sayılı Kanun türünü seçmek suretiyle sigorta primi işveren hissesi teşvikinden % 100 oranında,
Korumalı işyeri işverenleri, 14857 sayılı Kanun türünü seçmek suretiyle sigorta primi işveren hissesi teşvikinden % 100 oranında.
Aylık prim ve hizmet belgelerinden dolayı tahakkuk etmiş sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden kısmı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine isabet eden kısmın tamamının ödenmesi gerekmektedir.
Örnek:
Kontenjan dahilinde çalıştırılan “Engelli” sigortalıya ilişkin 2008/Ağustos ayına ait 14857 sayılı Kanun türü seçilmek suretiyle düzenlenmiş ve yasal süresi içinde Kuruma verilmiş olan aylık prim ve hizmet belgesinden dolayı tahakkuk eden tutarın aşağıda belirtildiği şekilde olduğu ve işveren tarafından ödenmesi gereken tutarın yasal süresi dışında ödenmek istenildiği varsayıldığında,
Sigorta primine esas kazanç: 800,00 TL Hazinece karşılanacak tutar: 124,55 YTL İşveren tarafından ödenmesi gereken tutar: 143,45 TL
143,45 TL borç aslı ile birlikte, ödemenin yapıldığı tarihe kadar 124,55 TL+ 143,45 TL= 268,00 YTL’ye isabet eden gecikme cezası ve gecikme zammı işveren tarafından ödendiği takdirde, 124,55 TL tutarındaki sigorta primi Hazinece karşılanacaktır.
01.03.2011 Öncesi
Diğer teşvik Kanunlarına istinaden işveren hissesi sigorta prim teşviki uygulamasından yararlanmakta olan işverenler, teşvik kapsamına giren sigortalılarından dolayı aynı dönem için ve mükerrer olarak “Engelli” teşvikinden yararlanmazlar.
01.03.2011 Sonrası
“Engelli” teşviki kapsamına giren bir sigortalı için, işyerinin; - Yasal ödeme süresi geçmiş prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunun bulunmaması halinde, öncelikle beş puanlık prim desteğinden, ardından “Engelli” teşvikinden yararlanılabilir.
4857 sayılı Kanunun 30. maddesinin birinci fıkrası hükmüne göre, aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin, çalıştırmakla yükümlü olduğu “Engelli” işçi sayısının tespitinde toplam işçi sayısı dikkate alındığından, kontenjan dahilinde “Engelli” sigortalı çalıştırılmasının söz konusu olduğu durumlarda “Engelli” sigortalı hangi işyerinde fiilen çalıştırılıyor ise o işyerinden Kuruma bildirimi yapılacaktır.
Örnek: Aynı işverene ait Ankara ilinde faaliyet gösteren konfeksiyon işyerinde 65, market işyerinde 22 sigortalının çalıştırıldığı varsayıldığında; işverenin “Engelli” sigortalı çalıştırma yükümlülüğünün tespitinde aynı il sınırları içindeki her iki işyerinde çalıştırılan işçilerin toplamı dikkate alındığından, örnekteki işveren yönünden bu sayı 87 olacaktır. İlgili mevzuat gereği buna göre hesaplanan kontenjan dahilindeki “Engelli” sigortalı fiilen hangi işyerinde istihdam ediliyor ise o işyerinden Kuruma bildirimi yapılacaktır.
Primlerin yasal süresi içinde ödenmiş olma şartı aranmaz. Sadece primlerin ödenmiş olması yeterlidir.
Sualtı, yeraltı ve güvenlik işlerinde çalıştırılanlar için yararlanılamaz.
Kontenjan dışı engelli işçi çalıştıranlar da yararlanırlar.
Kişinin engelli raporunun sahte olduğu daha sonrasında tespit edilir ise geriye dönük teşvikler için iptal işlemi yapılıp, G.Z. ve G.C. ile birlikte işverenden tahsil edilir.
Ek-9 kapsamında bildirim yapılanlar için Engelli Teşviğinden yararlanılamaz. Ancak bu işçi için daha öncesinde 9700 kodu ile işyeri tescili yapılmış ve bildirim yapılmaya devam ediliyor ise yararlanılabilir.