İŞYERİ, İŞVERENLİK, PRİMLER VE PRİM ORANLARI
1- Sigortalı sayılanların maddi olan ve olmayan unsurlar ile birlikte işlerini yaptıkları yerlerdir. İşyerinde 5510/4 (a) kapsamında sigortalı çalıştıran, böyle bir işyerini devir alan, kendisine intikal eden işverenler, işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihteKuruma e-sigorta ile (bilgisayar alt yapısı tamamlana kadar elden veya posta ile 7 iş günü ) göndermek zorundadır. Yasal Dayanak:(5510/11- Ek 6 ve 6 A)
2-Aynı işverenin birden fazla işyeri varsa her iş yeri için ayrı ayrı tescil yapılması gerekir.
3- Bitişik nizamda yapılan inşaatlar için tek bildirge verilmesi yeterlidir.
4-Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt işveren denir.
5-Alt işveren adına işyeri dosyası tescil ettirilmez. Alt işveren yükümlülüklerini asıl işverene ait işyeri sicil numarasına ilave edilen üç haneli alt işveren numarası ile asıl işverenin işyeri dosyası üzerinden yerine getirir.
6-İşyerinin, başka bir işverene devredilmesi hâlinde; devralan işverence; devir tarihini takip eden; faaliyette bulunduğu adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi hâlinde; nakleden işverence; 10 gün içinde, İşverenin ölümü ile işyerinin mirasçılarına intikali hâlinde; mirasçılarınca, ölüm tarihinden itibaren 3 ay içinde, İş yeri bildirgesinin Kuruma verilmesi gerekmektedir.
7-Şirketlerin kuruluş aşamasında sigortalı çalıştırmaya başlayacağı tarihi ve çalıştırılacak sigortalı sayısını ticaret sicil memurluklarına bildirmesi üzerine, ticaret sicil memurluklarınca ilgili üniteye 10 gün içinde gönderilecek bu bildirime istinaden, işyeri ünitece tescil edilir. Bu durumda şirketlerce ayrıca işyeri bildirgesi düzenlenmez.
8-TTK hükümlerine tabi şirketlerin nevilerinin değişmesi, birleşmesi, bölünmesi veya diğer bir şirkete katılması durumunda, bu hususların ticaret siciline tesciline ilişkinİLAN TARİHİNİ (!) takip eden 10 gün içinde kuruma işyeri bildirgesinin verilmesi gerekmektedir.
9-Konsorsiyum ise 90. md. kapsamında yapılan ihalenin konsorsiyumla üstlenilmesi halinde, idareye ayrı ayrı teminat verilmesi ve istihkakların da ayrı, ayrı ödenmesi kaydıyla, her bir üstlenici adına ayrı işyeri dosyası açılabilir.
10-İş ortaklığında; işyeri dosyası iş ortaklığı adına açılır.
11-(1) İşveren, işyeri bildirgesi ekinde Kuruma vermesi gereken;
a) Daimi mahiyetteki işyerlerinde, işyerinin adresini gösterir yerleşim belgesini,
b) İşverenlerin kendilerini temsile yetkili kişilerin imza sirkülerini, (bu kişilerin, üniteye bizzat müracaat ederek kimlikleri ile birlikte imza tespitlerinin alınması halinde ayrıca imza sirküleri istenilmez.)bir ay içinde Kuruma, elden vermekle veya posta yoluyla göndermekle yükümlüdür.
(2) İşverenden iş alan alt işverenler, Kanundan doğan yükümlülükleri başlamadan önce, işyeri bildirgesi hariç, imza sirküsü ile asıl işverenle yapmış olduğu sözleşmenin bir örneğini, Kuruma verilmesi gerekmektedir.
(3)Belirtilen belgelerin yanı sıra;
a) Tüzel kişiler; hükmi şahsiyetin tescil edildiği Ticaret Sicil Gazetesini,
b) Adi ortaklıklar; noter onaylı ortaklık sözleşmesini,
c) İhale konusu işlerde; işin sözleşmesi veya işin üstlenildiğini gösterir idarenin yazısı,
ç)İnşaat işyerlerinde; yapı ruhsatının fotokopisi, varsa arsa sahibi ile müteahhit arasındaki inşaat yapım sözleşmesi, bir aylık sürede ve öngörülen usulle verilir.
12-İhale Kanunları dışında ÖZEL SEKTÖR İŞYERLERİ tarafından; Aynı işverene, aynı işkolunda tekraren verilen güvenlik, temizlik ve benzeri hizmet alım işlerinde; önceki işin bitiş tarihi ile yeni sözleşmeyle verilen işin işe başlama tarihi arasında 30 günden az süre varsa, işten ayrılış bildirgeleri verilmemiş veya hizmet akdi askıya alınmış ise yeniden verilen iş için tekrar işyeri dosyası tescil ettirilmeden aynı işyeri dosyasından bildirimlere devam edilmesi mümkün kılınmıştır.
13-İşverenlerin zorunlu olarak, «sgk.gov.tr» adresinden «işveren» menüsüne ulaşarak ekrana gelen ekrandaki renkli pencerelerden işyeri tescilinin yapılması mümkün hale getirilmiştir. Bu adresten işyeri bildirgesini düzenleyip kuruma gönderen işverenler e- devlet’e yönlendirilmekte, e -devletten yapılan işlemlerin Kuruma iletilmesi ve e-bildirge sözleşmesinin imzalanmasının ardından Kurumca üretilen e- bildirge şifresi ve işyeri sicil numarası işverene ulaştırılmaktadır.
14-Ruhsat vermeye yetkili kamu ve özel hukuk tüzel kişileri, yapı ruhsatı ile diğer tüm ruhsat ve ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeleri kuruma bildirmek zorundadır. Bu kuruluşların, bu ruhsatların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildikleri tarihten itibaren 1 AY içinde Kuruma bildirmek zorundadır. (5510/11/6)
15-İhale makamlarınca, ihale yolu ile yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenleri ve bunların adreslerini 15 GÜN içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. (5510/90/1)
16- Aynı işyerinde iki ayrı aybaşı uygulaması varsa işyeri tescili; Tescili yapılacak işyerinde hem ayın 1- 30’u hem de 15-14 ü arasında aylık alan sigortalıların bulunması halinde 1-30’u için ayrı; 15-14 arası için ayrı olmak üzere iki ayrı işyeri dosyası tescil ettirilmesi gerekmektedir.
17-İşverenin 18 yaşından küçük olması halinde, İşyeri Bildirgesinin işverene ait olan kısmı atanan veli tarafından (velayeten) imzalanır. Veli işveren vekili kabul edilir. İşveren adına vesayeten atanan vasinin de imzası alınır. Vasi işveren vekili kabul edilir.
18-4447 sk. uyarınca işsizlik ödeneğinden yararlanan kişiler ile T. İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme, ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler için T. İş Kurumunun ilgili il müdürlüklerince, Kurumun ilgili ünitesinde işyeri dosyası tescil ettirilmesi gerekmektedir.
5510 sayılı Kanunun 4/1a kapsamında sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işverendir. (5510/12) İşveren adına ve hesabına, işin veya görülen hizmetin bütününün yönetim görevini yapan kimse, işveren vekilidir. 5510 sayılı Kanuna göre işveren deyimi, işveren vekilini de kapsar ve Kanunda belirtilen yükümlülüklerinden dolayı işveren ile birlikte müşterek ve müteselsil sorumludur.
6728 Sk. nın 46. maddesi ile 5510 sayılı Kanun gereğince internet, elektronik ve benzeri ortamda Kuruma gönderilecek Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin defter ve kayıtlara ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından dolayı, işverenlerle birlikte yazılı sözleşme ile yetki verilmiş serbest muhasebeci, SMMM ile YMM’ler de müşterek ve müteselsil sorumlu tutulmuşlardır.
İşçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenlerin işverenleri Sendika veya konfederasyonlarıdır.
4/1a kapsamında çalıştırılan; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar ile düşünürler ve yazarların işverenleri bunları çalıştıran işverenlerdir.
Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen Meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler, 02.11.2011 tarihinden itibaren 4/1a kapsamında sigortalı sayılırlar. Bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalıkları sigortası, bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca GSS hükümleri uygulanır. Türkiye İş Kurumu prim ödeme yükümlüsü olmakla birlikte, 5510 sk. Kapsamında işyeri ve işveren sayılmaz. (Primler: KVSK % 1 - GSS % 4.5 toplam: 5.5)
24-4/a kapsamındaki sigortalıların hangi kazançlar sigorta primine tabidir?
-Hak edilen ücretler,
-Prim, ikramiye ve bu nitelikteki ödemeler, işverenlerce sigortalılar için ödenen özel sağlık sigortası primleri ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarlar,
-İdare ve yargı mercilerince verilen kararlar gereğince, ücret, prim, ikramiye, özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarlar niteliğinde olmak üzere o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamları esas alınarak hesaplanır.
-Sigorta primi, SPE günlük kazanç tespitinde, günlük brüt asgari ücret esas alındığından, sigorta primlerinin hesaplanmasında kesinlikle brüt kazanç esas alınır.
-Ayni yardımlar, doğum, evlenme ölüm, yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme,
-Keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları,
-Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları,
-İşverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.
- Belirtilen istisnalar dışında; Her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler, Ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler, prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.
-Prime esas kazançlar; Ücretler, hak edildikleri ay kazancına, Diğer ödemeler, öncelikle ödendiği ayın kazancına, dâhil edilir.
-Ücret dışı ödemelerle üst sınırın aşılması halinde, Ücret dışındaki ödemelerin, ödemenin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ay süresince, üst sınırın altında kalan sonraki ayların SPEK’e eklenerek prime tabi tutulur.
-TİS ne tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden sonradan ödenen ücret dışındaki ödemeler, hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda; hizmet akdinin bulunduğu, SPEK ın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilir.
-Geçici iş göremezlik ödeneği alan sigortalılara,
1- Geçici iş göremezlik ödeneği dikkate alınmadan ödenmesine devam edilen tam ücret,
2- Geçici iş göremezlik ödeneğinin işverene iade edilmesinden sonra ödenen tam ücret,
3- Geçici iş göremezlik ödeneğinin alındığı sürede, Geçici iş göremezlik ödeneği ile sigortalının kazancı arasındaki ücret farkı,
4- Geçici iş göremezlik ödeneği alınan sürede ödenen atıfet kabilinden yapılan ödemeler, çalışılan sürede ödenen ücret gibi prime tabi tutulur.
-Hatıra altın tutarının ücret ödeme bordrolarına yansıtılmışsa bu bedeller üzerinden SPEK dahil edilmesi, Sigortalılara hatıra altın verildiğinin tespit edilmesi ancak, ödeme bordrosunda gösterilmediği durumlarda; altının verildiği ayın son günündeki Merkez Bankası satış fiyatı üzerinden hesaplanacak tutarın SPEK dahil edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
- Ayni yardım, yiyecek, giyinme, ısınma vb. doğrudan sigortalının ihtiyacını gidermeye yönelik para olarak değil, mal veya hizmet olarak yapılan yardımlardır ve prime tabi tutulmaz. İşverenin sigortalısına giyim yardımı adı altında nakit ödeme yapması halinde; bu yardım, ayni yardım olarak değil nakdi yardım olarak kabul edilir ve SPEK dahil edilir. Ayni yardımları diğer yardımlardan ayıran en önemli özelliklerden biri de sağlanan bir menfaat olmasına karşılık bordroya dahil edilmemesidir. Başka bir anlatımla bordroya dahil edilmesi, SPEK da dahil edilmesini gerektiren başka bir gerekçedir.
-Alış veriş ve hediye çekleri ; Bu çeklerin, işçilere, gördükleri işe karşılık değil, belli ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak yardım amaçlı verildiği ve sadece ayakkabı, giyim, erzak v. b. gibi çekte belirtilen ihtiyaca karşılık çek hamiline alışveriş yapma imkanı sağladığı, dolayısıyla ücret ya da ücret niteliğinde kazanç kavramı içinde yer almadıkları dikkate alındığında, işverenlerin alışveriş/hediye çeklerine karşılık sigortalılar için üçüncü kişilere yaptıkları ödemelerin PEK kapsamında değerlendirilemeyeceği düşünülmektedir. (24/07/2014 - 72044944 HM müt.)
-Kısmen prime tabi tutulan kazançlar;
-Yemek parası: Günlük asgari ücretin % 6 sı
-Çocuk zammı: Aylık asgari ücretin % 2 si
-Aile yardımı:Aylık asgari ücretin % 10 u
657/4 (C) kapsamında çalıştırılan sigortalıların aynı şartları haiz her bir çocukları için istisna tutarı 2014/Şubat ayından itibaren % 4 e toplamda % 8’e yükseltilmiştir.
657/4 (C) kapsamında çalıştırılan sigortalıların aynı şartları haiz eşi için istisna tutarı 2014/Şubat ayından itibaren % 20 ye yükseltilmiştir.
-Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkeye çalıştırılmaya götürülen Türk işçileri için geçerli olan alt sınır bu kapsamdaki işçiler içinde geçerlidir. Ancak üst sınır ise SPEK alt sınırının 3 katıdır.
- Bir sigortalı aynı ay içinde birden fazla işyerinde çalışırsa Prim ödeme gün sayısı ve günlük kazanında bir farklılık olur mu ?
-Sigortalının aynı ay içinde birden fazla işyerinde çalışması hâlinde, o aydaki toplam prim ödeme gün sayısı 30 günü geçemez.
-5510/4-1a kapsamında bir ay içinde tam çalışan ve buna göre ücret alan sigortalının prim ödeme gün sayısı, ayın kaç gün olduğuna bakılmadan 30 gün üzerinden bildirilir.
-Ay içinde işe alınan sigortalının prim ödeme gün sayısı, işe başladığı tarih ile takvim ayındaki kalan günler kadar, ay içinde işten ayrılan sigortalının prim ödeme gün sayısı ise; o ayda çalıştığı gün sayısı kadar Kuruma bildirilir. (SSİY/100)
- Sigorta primine esas tutulacak günlük kazanç nedir, nasıl hesaplanır ?
Sigorta primine esas tutulacak günlük kazanç, sigortalının, bir ay için prime esas tutulan kazancının otuzda biridir.
Ay içinde 30 günden az çalışmış ise;
Sigortalının, günlük kazancının hesabına esas tutulan ay içindeki bazı günlerde çalışılmamış ve çalışmadığı günler için ücret almamış olması halinde günlük kazanç, o ay içinde prime esas tutulan kazancın, ücret aldığı gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanarak bulunan tutar/kazançtır. SPEK’ ın hesabında esas tutulan gün sayısı, prim ödeme gün sayılarını gösterir.
- Kısmi çalışmada spek nasıl hesaplanır ?
İşveren ve sigortalı arasında kısmi süreli hizmet akdinin yazılı olarak yapılması kaydıyla, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat karşılığında ücret alan sigortalının aylık SPE kazancı toplam çalışma saati süresinin 4857 s. Kanun uyarınca belirlenen haftalık çalışma süresine göre hesaplanan günlük çalışma saatine bölünmesiyle (kesirler bir gün kabul edilir.) bulunur.
- Çağrı üzerine çalışmada spek ?
Çağrı üzerine çalışmaya dayalı yazılı iş sözleşmesinde, taraflar arasında çalışma süresi gün, hafta ve ay olarak belirtilmemişse, sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısı haftalık çalışma süresi en az yirmi saat kararlaştırılmış sayılır ve kısmi çalışma yöntemi ile hesaplanır.
-MEB na bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında ilgili mevzuat çerçevesinde Uzman ve Usta öğreticiler olarak çalışanların prim ödeme gün sayısı Bir takvim ayı içerisindeki brüt ek ders ücreti toplam tutarının, SPE asgari günlük kazanca alt sınırına bölünmesi ile bulunur. küsuratlar dikkate alınmaz. Bulunacak prim ödeme gün sayısı 30 günü aşamaz. (5510/80.1.j)
- Stajyerler için spek? Yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler ve kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler ve 2547/46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık kazançları, SPE asgari aylık kazanç tutarından fazla olmayanlar ile kursiyerlerin SPE günlük kazançlarının hesaplanmasında; prime esas günlük kazanç alt sınırı dikkate alınır.
- Aday çırak, çırak ve meslekî eğitim gören öğrencilerin prime esas kazançları İlgili kanunlarında (3308/25. mad) öngörüldüğü şekilde belirlenmektedir.
-Linyit Ve Taşkömürü İşyerlerinde SPEK?
6552/ 9 uncu maddesi ile 3213 s. Maden Kanununa eklenen ek Madde: 9 ile; Linyit ve taşkömürü çıkartılan işyerlerinde yer altında çalışanların ücreti 4857/39. göre Kanunun yürürlük tarihi olan 11/9/2014 den itibaren asgari ücretin 2 katı olarak belirlenmiştir. Bu işyerleri Kurumumuza Linyit, 0510; taşkömürü, 0520 işkolu kodu ile ve 4, 5, 35, 36, no’ lu belge türü ile bildirilmektedir.
- Yarım çalışma ödeneği ?
6663/20. Maddesi ile 4447 sk. na «Doğum ve evlat edinme sonrasında yarım çalışma ödeneği» başlıklı ek 5. Madde uyarınca; Yarım çalışma ödeneği, son 3 yıl içinde 600 gün işsizlik sigortası primi ödeyen işçiye, doğum veya evlat edinme sonrasında verilen ücretsiz izin süresince, haftalık çalışma saatinin yarısı kadar bir süre ile sınırlı olmak üzere ödemenin ait olduğu ayı takip eden ödenmektedir. Bu ödeme, ait olduğu ayı takip eden 2. Ay içinde yapılmakta olup, APHB ve primlerin ödenmesinde; ödemeyi takip eden aydaki prim belgesi verilmesi ve primlerin ödenmesine ilişkin süreler dikkate alınır. İş-Kur prim ödeme yükümlüsü olmakla birlikte işyeri ve işveren olmadığından İPC tahakkuk ettirilmez. Süresinde yapılmayan ödemeler için GC., GZ tahsil edilir. Bu kapsamdakiler için SPEK olarak 82 nci madde kapsamında SPE günlük kazançtır. Yarım çalışma ödeneğinden yararlanabilmek için; işçinin yarım hafta fiilen çalışması ve analık izninin bitimini müteakip 30 gün içinde T. İş Kurumuna başvurması gerekmektedir. Mücbir sebepler dışında gecikilen süre ücretsiz izin süresinden düşülecektir. Geçici iş göremezlik ödeneği alanları bu uygulamadan yararlanamazlar. Bu uygulamadan 506/G.20. md. kapsamındaki sandık personeli de yararlanabilmektedir. (09/06/2016--3289352 s. hm.)
Bu sigortalılar için; yürürlük tarihi 29/1/2016 tarihidir. Kamu ve özel olarak iki işyeri dosyası tescil ettirilir.(47) No’ lu, «Doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği» belge türü ile bildirilmeleri gerekmektedir. Kanun numarasının «5510» ; Eksik gün nedeni olarak, «Doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği» seçilmelidir. Bu kapsamdaki sigortalılar, (MYÖ % 20 (9-11) ; GSS % 12.5 (5-7,5) olmak üzere) % 32,5 prim oranına tabidirler. Dikkate alınmalıdır. (İşsizlik sig. İle KVSK na tabi değildirler.)
- Özel Sağlık Sigortası ve Bireysel Emeklilik katkı paylarının prime tabi tutulup tutulmaması,
Bu hesaplamadaki temel kural yapılan özel sağlık sigortası ve bireysel emeklilik katkı payı ödemeler toplamının aylık asgari ücretin % 30 unu geçmemesi kaydıyla SPEK tutarına dahil edilmeden arta kalan kısmının dahil edilmesidir. Özel Sağlık sigortası ve Bireysel Emeklilik katkı payı ödemeler toplam tutarından düşülecek, arta kalan tutar SPEK tutarına dahil edilecektir. (5510/80.1.b)
- Özel sağlık hizmeti sunucuları tarafından kuruma bildirilen hekimlerinden 4a lı olarak prim kesilebilir mi, bunlar, işsizlik sigortası kapsamına girer mi? (5510 sk.na 6645 sk ile eklenen Ek. 10)
Bu kapsamda hizmet veren hekimlerden, şirket ortağı olan veya mesleğini serbest icra eden hekimler, tıpta uzman olan kişilerin özel sağlık kuruluşları ile yapılan sözleşmenin onaylı örneği ibraz edilmek ve sözleşmede bu kişilerin 4a olarak bildirileceğinin düzenlenmiş olması şartıyla bu sigortalılar 4a’ lı olarak değerlendirilmektedirler. Bu sigortalılardan 23/4/2015 tarihinden itibaren işsizlik sigortası primi kesilmeyecektir. Bu sigortalıların bildirimleri SGİL/SGM ne tanımlamalarının yapılmasının ardından 13 no’ lu belge türü ile yapılacaktır.
|
SİGORTA KOLLARI |
İŞÇİ HİSSESİ % |
İŞVEREN HİS. % |
T. PRİM ORANI % |
|
Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sig. |
9 |
11 |
20 |
|
Genel Sağlık Sig. |
5 |
7.5 |
12.5 |
|
KVSK |
- |
(1-6.5)1.9.2013 den it. 2 |
(1-6.5)1.9.2013den it. 2 |
|
TOPLAM |
14 |
1.9.2013’ e kadar 19.5 – 25 1.9.2013 den it. 20.5 |
1.9.2013’e kadar 33.5 – 39 1.9.2013 den it. 34.5 |
|
İŞSİZLİK SİG. |
1 |
2 |
3 |
|
TOPLAM |
15 |
1.9.2013’e kadar 22.5 – 27 1.9.2013.den it. 22.5 |
1.9.2013’e kadar 36.5 – 42 1.9.2013 den it. 37.5 |
|
SİGORTA KOLLARI |
İŞÇİ HİSSESİ % |
İŞVEREN HİS. % |
T. PRİM ORANI % |
|
Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sig. |
9 |
11 |
20 |
|
Genel Sağlık Sig. |
5 |
7.5 |
12.5 |
|
KVSK |
- |
(1-6.5)1.9.2013 den it. 2 |
(1-6.5)1.9.2013den it. 2 |
|
TOPLAM |
14 |
1.9.2013’ e kadar 19.5 – 25 1.9.2013 den it. 20.5 |
1.9.2013’e kadar 33.5 – 39 1.9.2013 den it. 34.5 |
|
İŞSİZLİK SİG. |
1 |
2 |
3 |
|
TOPLAM |
15 |
1.9.2013’e kadar 22.5 – 27 1.9.2013.den it. 22.5 |
1.9.2013’e kadar 36.5 – 42 1.9.2013 den it. 37.5 |
|
SİGORTA KOLU - İLAVE PRİM ORANI |
FİİLİ HİZMET GÜN SAYISI |
||
|
60 |
90 |
180 |
|
|
MYÖ - PRİM ORANI |
% 20 |
% 20 |
% 20 |
|
EK PRİM ORANI |
% 1 |
% 1,5 |
% 3 |
|
TOPLAM |
% 21 |
% 21.5 |
% 23 |
İlave prim oranları da önceki işveren hissesi ile birlikte işverence ödenir.
- SPE günlük kazanç sınırları, Alınacak prim, verilecek ödeneklerin hesabında; Günlük kazanç alt sınırı; 16 yaşından büyük sigortalıları için ilan edilen brüt asgarî ücretin otuzda biri, Üst sınırı; 16 yaşından büyük sigortalıların günlük kazanç alt sınırı 31/12/2016 tarihine kadar 6,5 katı iken (DİKKAT) 6761 sk. nun 8 inci maddesi ile 1/1/2017 tarihinden itibaren 7.5 katı olmuştur)
-32-spek üst sınırı aşan kısmın iadesi,Sigortalının, 5510 sk. nun 53. md. göre belirlenen aynı sigortalılık halinde, birden fazla işte çalışması nedeniyle ödenen primler toplamı, prime esas kazanç üst sınırı üzerinden hesaplanacak miktarı aşarsa; aşan kısım, sigortalının talebi üzerine en geç talep tarihini takip eden ay içinde hissesi oranında sigortalıya defaten geri ödenir.Geri verilen primler için ayrıca gecikme cezası ve gecikme zammı ile faiz ödenmez.
-İş sözleşmesinin sona ermesinden sonra ödenen yıllık izin ücretlerinin prime tabi tutulması, 4857 s.k. 59. md. gereğince, işçinin iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde hak kazanıp da kullanamadığı yıllık izin ücretleri, sözleşmenin sona erdiği tarihten sonra ödenirse; Yıllık izin ücretine akdin fesh edildiği tarihte hak kazandığı değerlendirilerek akdin fesh edildiği tarihteki SPEK’ a dahil edilmek suretiyle prime tabi tutulur.
-İş akdinin feshinin iptalinde ücret ödenmesi, İşçinin, kesinleşen mahkemenin veya özel hakemin işe iade kararının kendisine tebliğ tarihinden itibaren 10 işgünü içinde işe başlamak üzere başvurması kaydıyla; işe başlatılsa da başlatılmasa da çalıştırılmayan süre için en fazla dört aya kadar ücret ve diğer hakları, işsizlik sigortası da dahil olmak üzere ödenmesi gerekir. Ödeme akdin feshedildiği ayda başlar. Ve yapılan ödemeler karşılığı hizmetten sayılır.
- İdari yargı kararı ile göreve iade edilen sigortalılar için, Kamu sektöründeki bazı işyerlerinde istihdam edilen bazı çalışanlar, işyerinin hukuki statüsü gereğince iş hukuku kapsamında değil de idare hukuku kapsamında yer alabilmektedir. Bu durumda olup da görevine son verilen kişilerin idare mahkemelerinde açtığı davalar sonucunda verilen yürütmeyi durdurma kararlarına istinaden, sigortalılara fiilen çalışmadıkları süre için geriye yönelik olarak ödenen ücret ve ücret dışı ödemelerden, ücretler hak edildikleri aya, ücret dışındaki ödemeler ise ödendikleri ay kazancına dahil edilerek prime tabi tutulur.
İşçi işe başlatılırsa, ihbar ve kıdem tazminatı, önceden peşin olarak ödenmişse; ihbar ve kıdem tazminatı olarak yapılan ödemenin, yapılacak bu ödemeden mahsup edilmesi gerekir.
İhbar ve kıdem tazminatı SPEK kapsamında olmayan bir ödeme olduğundan mahkeme veya özel hakem kararı üzerine yapılan ödeme tutarı ihbar ve kıdem tazminatının, mahsup edilmemiş tutarı üzerinden prime tabi tutulur ve prim ödeme gün sayısından sayılır.
PRİM BELGELERİ
2-«Aylık Prim ve Hizmet Belgesi» ile «Muhtasar Beyanname» Birleşiyor.
6728 sk./23 üncü md. ile 5510 sk. nun bazı maddeleri değiştirilerek Kuruma verilen APHB ile Maliye Bakanlığına verilmekte olan Muhtasar Beyannamenin «Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi» adı altında birleştirilmesi için ilk adım atılmıştır.
Uygulamaya geçişin yaygınlaştırılması kapsamında; Kırşehir ilindeki mükellefler/işverenler için 1/6/2017 tarihinden itibaren başlamış olan bu Tebliğin uygulanmasına Amasya, Bartın ve Çankırı illeri merkez ve ilçelerinde bulunan mükellefler/işverenler (281 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde belirtilen bankalar hariç) için 1/7/2019 tarihinden itibaren başlanacaktır.
Amasya, Bartın, Çankırı ve Kırşehir illeri dışındaki başka bir ilde istihdam edilmekle birlikte ücret ödemeleri veya tahakkuku bu illerde yapılan çalışanların ücret ödemeleri üzerinden tevkif edilen vergiler ile sigortalıların prime esas kazanç ve hizmet bilgilerini içeren Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi Amasya, Bartın, Çankırı veya Kırşehir illerindeki yetkili vergi dairelerine elektronik ortamda gönderilecektir.
Amasya, Bartın, Çankırı veya Kırşehir illerinde istihdam edilmekle birlikte ücret ödemesi veya tahakkuku bu iller dışında bir ilde yapılan çalışanların ücret ödemeleri üzerinden tevkif edilen vergilere ait muhtasar beyanname, ücret ödemesi veya tahakkukun yapıldığı yer vergi dairesine verilecektir. Ayrıca bu sigortalılara ait aylık prim ve hizmet belgeleri ise elektronik ortamda (e-bildirge) Kuruma verilmeye devam edilecektir.”
3-Ay içinde eksik gün çalışma; Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların, 30 günden az çalıştıklarını ispatlayan belgelerin işverence ilgili aya ait APHB ne/MPHB bildirilmesi şarttır. Eksik gün nedenlerini gösteren belgeleri dosyasında saklamalı, Kurumca istenmesi halinde sunmalıdır.
4- APHB nin resen düzenlenmesi !
-Kurumun ve kamu idarelerinin denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen veya işyeri kayıtlarından yapılan denetimler sonucunda yapılan tespitlerden,
-Kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden, çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’ sen düzenlenir ve muhteviyatı primler Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir.
5-İşverenin prim borcuna itirazı, mahkemeye başvurması !
İşveren, tebliğ edilen prim borcuna, tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvurmak prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, primler GC. ve GZ. ile birlikte tahsil edilir.
6-Kurumun zorunlu tutma yetkisi !
5510/100/2. ile SSİY/102/2. fıkrası uyarınca; Kurum, APHB ni, aylık fiili hizmet süresi zammı prim belgesinive aylık/yıllık fiili hizmet süresi zammı prim belgesini ve yıllık itibari hizmet süresi prim belgesini, diğer kamu idarelerine verilen ve çalışanlara ait bilgileri ihtiva eden belgelerle birleştirmeye, Kamu idarelerinin internet veya elektronik bilgi işlem ortamından almaya ve işverenleri bu yönde yükümlü kılmaya yetkili kılınmıştır.
Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçları, APHB nin Kuruma verilme süresi içinde Türkiye’ye dönmemişse bu araçlarda çalıştırılan sigortalıya ait APHB, bu maddenin SSİY/102/3 üncü fıkrasında belirtilen verilme süresinin sona erdiği tarihten itibaren bir ayı geçmemek şartıyla araçların Türkiye’ye dönüş tarihini, takip eden ay/dönemin;
-İşyerinin özel nitelikte olması halinde 23’üne,
-Resmî nitelikte olması halinde 23’sine kadar, Kuruma, e-sigorta kanalıyla gönderilmesi veya kağıt ortamında verilmesi halinde yasal süresi içinde verilmiş kabul edilir.
5510/4-1A KAPSAMINDA SİGORTALI SAYILANLARI ÇALIŞTIRANLAR YÖNÜNDEN, SSİY/102 NCİ MADDESİNİN ÜÇÜNCÜ FIKRASINDA ÖNGÖRÜLEN SÜRELERDE VERİLMEMİŞ OLMAKLA BERABER; YASAL SÜRESİNDE VERİLMİŞ KABUL EDİLEN; HAL VE DURUMLAR AYNISI, PRİMLERİN ÖDENMESİNE İLİŞKİN OLARAK DA YASAL KABUL EDİLİR.
7- Eksik gün belgeleri nelerdir?
Ay içinde otuz günden az çalışan veya eksik ücret ödenen sigortalılara ilişkin;
a) Kurumca elektronik ortamda alınabilenler hariç Kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularından veya işyeri hekimlerinden alınmış istirahatli olduğunu gösteren rapor,
b) Sigortalı ve işverenin imzasını taşıyan ücretsiz veya aylıksız izinli olduğunu kanıtlayan izin belgesi,
c) Sigortalıya tebliğ edilen disiplin cezası uygulamasına ilişkin belge,
ç) Gözaltına alınma ile tutukluluk hâline ilişkin belgeler,
d) Kısmi süreli çalışmalara ait yazılı iş sözleşmesi,
e) Sigortalının imzasını taşıyan puantaj kayıtları,
f) Grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, doğal afetler nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulduğunu veya işe ara verildiğini gösteren ilgili resmî makamlardan alınan yazı örneği,
g) İşe devamsızlığa ilişkin belgeler,
ğ) İş sözleşmesinin fesih edildiği tarihte çalışılmadığına dair belge,
h) Kısa çalışma ödeneği alındığına dair ilgili resmî makamlardan alınan belge,
ı) 5434 sayılı Kanunun ek 76 ve geçici 192 nci maddesine tabi olunduğunu gösterir belge,
i) Yarım çalışma ödeneği alındığına dair ilgili resmî makamlardan alınan belge,
j) İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı İSG-KATİP üzerinden alınan sözleşmeler,
k) Sonradan düzenlenebilir niteliğinde olmayan benzer nitelikteki belgeler,
eksik çalışmaya ilişkin belgelerdir.
8-Eksik gün belgeleri Kuruma nasıl verilir?
Sigortalı çalıştırılan işyerlerinde çalıştırılan, ay içinde çalışmadıklarından dolayı (0) gün (0) kazanç bildirilenler ve ay içinde işe giren ve işten çıkan sigortalılar da göz önünde bulundurulur) eksik gün bildirim nedenlerinin APHB de belirtilmesi yeterlidir.Bu işyerleri için ayrıca eksik gün bildirim formu ile eki belgeler aranmaz. Eksik güne ait belgeleri işverenler dosyasında saklamalı, kurum tarafından istenmesi halinde sunmalıdır.
10- Prim ödeme gün sayısının hesaplanması,
- Ay içinde tam çalışan sigortalının prim ödeme gün sayısı, ayın kaç gün çektiği üzerinde durulmaksızın (28, 29 veya 31 çekse bile) 30 gün olarak esas alınır.
- Ay içinde işe başlayan ve ayın diğer günlerinde tam çalışan sigortalının prim ödeme gün sayısı, işe başlanılan tarihte dahil olmak üzere ayın tam olarak kaç gün çektiği de dikkate alınarak parmak hesabı ile hesaplanır.
- Ayın ilk günü dahil çalışması olan ancak ay içinde işten ayrılan sigortalının prim ödeme gün sayısı, ayın tam olarak kaç gün çektiği dikkate alınarak parmak hesabı ile hesaplanır.
- Ay içinde işe giren ve işten ayrılan sigortalının prim ödeme gün sayısı, işe başlama ve ayrılma tarihleri dahil olmak üzere parmak hesabı ile hesaplanır.
- Ay içinde işe girişi ve çıkışı olmayan, (hizmet akdi devam etmekte olan) çeşitli nedenlerle bazı günlerde çalışmayan ve çalışmadığı günler için ücret almayan sigortalının prim ödeme gün sayısı, ilgili ayın tam gün sayısından, ücret alınmayan günlerin çıkartılması ile bulunur.
Örnek: 2012/Şubat Ayında 10 gün ücretsiz olan, diğer günlerinde ücret alan sigortalının prim ödeme gün sayısı (29-10=) 19 gün olarak olacaktır.
Ay içinde işe giren, bazı günlerde çalışmayan, çalışmadığı günler için ücret almayan ve o ay içinde de işten çıkan sigortalının prim ödeme gün sayısı; ücret alınan gün sayısı dikkate alınarak, başka bir ifade ile ilgili aydaki gün sayısından, işe girdiği tarihten önceki gün sayısı, işten çıktıktan sonraki gün sayısı ve ücret almadığı gün sayısı çıkartılmak suretiyle bulunur.
Geçici iş göremezlik ödeneği alan sigortalıya;
-İstirahatli olunan süreye ait tam ücret/fark ücret ödeniyorsa, Ödenen ücret SPEK dahil edilerek gün de verilir.
-İstirahatli olunan süreye ait tam ücret ödenmiyorsa, O aydaki gün sayısından, çalışılmayan günler ile ücreti ödenmeyen günler çıkartılarak bulunur. (gün verilmez)
Şubat ayına ait özel durum?
Sigortalının Şubat ayı içinde aynı işverene ait bir işyerinden, naklen ve hizmet akdi sona ermeden diğer işyerinde çalışmaya başlaması veya işyerinin başka bir SGM ne nakli halinde, sigortalının hizmetlerinin kesintisiz olması, başka bir ifade ile aylık tam ücrete hak kazanmış olması halinde, Şubat ayı içindeki nakil tarihinden önceki ve sonraki sürelere ilişkin prim gün sayılarının toplamının 30 olması gerekmektedir. Bu bağlamda, işyerinin veya sigortalının nakli nedeniyle Şubat ayı içinde aynı işveren tarafından aynı sigortalı için işyeri sicil numarası farklı iki ayrı APHB ile bildirim yapılacağı durumlarda, nakil öncesi ve nakil sonrası sürelerdeki prim gün sayısının 30’a tamamlanması için gerektiğinde eski işyerindeki prim gün sayısına Şubat ayının 29 çektiği yıllarda 1 gün, 28 çektiği yıllarda 2 gün ilave edilmesi icap etmektedir.
14- E- bildirge şifrelerinin internet ortamında verilmesi; Yükümlülüklerini internet üzerinden yerine getirmek zorunda olanlar işverenlerin yetkilendirdiği kişi tarafından imzalanmış e- bildirge sözleşmesi ile e- bildirge kullanıcı kodu ve kullanıcı şifresi teslim tutanağının intikalini müteakip aynı gün içinde işyeri için e- bildirge şifresinin (kullanıcı kodu ve kullanıcı şifresi) sistem tarafından otomatik olarak üretilmesi ve işveren veya yetkilisi tarafından «sgk.gov.tr» ve «E-sgk Şifre» leri seçilmek suretiyle «E- Bildirge Başvuru» «e-Devlet» şifresi üzerinden ulaşılacak sayfadan işyeri sicil numaraları ile ilişkilendirilen işyeri ve sistem şifrelerine erişilmesi sağlanmıştır.
15-Bildirge şifresinin çalınması, kaybolması;
E-bildirge şifrelerinin bloke edilmesi, çalınması, unutulması veya kaybolması halinde ilgililere yeni şifre verilmemekte olup, e-Devlet şifresi üzerinden ulaşılan e- Bildirge şifresi yeniden kullanılacaktır. (19/2/2016/1053077-GY) (2/3/2016 T. D.)(15/4/2016-2230562 GY.)
16-E- bildirge şifresinin askıya alınması
-Taraflarına gönderilen tebligatları almamakla birlikte her ay düzenli belge veren muhteviyatı primleri ödemeyen veya çok az ödeyen,
-Taraflarına yapılan İPC ve ödeme emiri tebligatlarını da almayan,
-İşyerleri, işyeri tescil kütüğüne kontrollü işyeri olarak işlenir ve e- bildirge kullanıcı kodu ve şifreleri askıya alınacaktır.
Bu işverenler tarafından e-sigorta kullanıcı kodu ve şifresini aktif hale getirilmesi veya yeniden e- sigorta başvurusunda bulunmaları halinde;Tebliğ edilemeyen tebligatlar imzalatılır. İşyerlerinin faaliyette bulunduğunun ve adresinin belgelenmesi sağlanır. İşyerinin sahte işyeri olmadığı konusunda bir tereddüt oluşmuyorsa, tescil kütüğündeki kontrollü işyeri kodu kaldırılır.
17- Kayıt ve belgelerin saklanma süreleri,
-İşveren ve işyeri sahipleri; işyeri defter, kayıt ve belgelerini, ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere 10yıl süreyle,
-Kamu idareleri, 30 yıl süreyle,
-Tasfiye ve iflâs idaresi memurları ise görevleri süresince, saklamak ve Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilen memurlarınca istenilmesi halinde 15 gün içinde ibraz etmek zorundadır. (5510/86.2)
PRİMLER VE PRİMLERİN ÖDENMESİ
1- Primlerin ödenme süresi
4/1 (a) kapsamındaki sigortalıları çalıştıran işverenlerin, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden hesaplanacak sigortalı hissesini, sigortalının ücretinden keserek, kendisine ait prim tutarlarını da bu tutara ekleyerek en geç Kurumca çıkartılacak tebliğde belirlenen günün sonuna kadar Kuruma ödemeleri gerekmektedir.
2- İşveren nam ve hesabına yapılan ödemeler 3. şahıslar tarafından ödenebilir mi?
Prim ödeme yükümlüleri adına üçüncü kişiler tarafından yapılan ödemeler kabul edilir. Bu durum prim ödeme yükümlüsünü değiştirmez ve üçüncü kişiler lehine bir hak doğurmaz. (SSİY/108.2)
3- Kasım ayı Aylık Prim ve Hizmet bildirgesini ( APHB ) işyerinin bulunduğu bölgede çıkan yangından dolayı gönderemiyorum, bildirgemi nasıl gönderebilirim ve İPC çıkar mı?
Kurumun merkezi bilgisayar sisteminde bir arıza olmamasına rağmen, işverenin işyeri dosyasının veya sigortalının ikametgahının bulunduğu bölge, il, ilçe veya mahalde;
a) Kurumun hizmet satın aldığı internet servis sağlayıcılarında meydana gelen arızalar,
b) Elektrik ve iletişim alt yapısında meydana gelen arızalar,
c) Yangın, yıldırım, infilak ve benzeri olaylar sonucu meydana gelen ve işlem yapmayı engelleyici durumlar,
ç) Sel veya su baskını, fırtına, yer kayması, deprem gibi tabi afetler ile grev, lokavt, sabotaj, terör saldırıları,
nedeniyle Kanuna göre Kuruma verilmesi gereken her türlü bilgi, belge, bildirge ve beyannamelerin, yapılması gereken prim ödemelerinin veya Kuruma yapılması gereken başvuruların yapılamaması ve söz konusu durumların Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce tespit edilmesi ve bu hususun da Kurum Başkanlık Makamınca uygun görülmesi halinde bu yükümlülükler sorunların ortadan kalktığı tarihi takip eden beşinci iş gününün sonuna kadar yerine getirilirse Kanunda öngörülen sürede yerine getirilmiş sayılır.”
4- Ertelenen prim borçlarında ödeme süresi?
Prim borçları ertelenen işverenler ile sigortalıların borçlarını ödeme vadesi, erteleme süresinin son günüdür.
5-Yanlış ve yersiz tahsil edilen primlerin iadesi?
Yanlış veya yersiz alınmış olduğu tespit edilen primler, alındıkları tarih üzerinden 10 yıl geçmemiş ise, hisseleri oranında işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara veya GSS’lilere veya hak sahiplerine KF. ile birlikte geri verilir. KF, primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden aybaşından, iadenin yapıldığı ayın başına kadar geçen süre için hesaplanır. Bu Kanunun 65. maddesi hükmü saklıdır.
6- Sigorta primlerinde zamanaşımı?
1.1 İşverenlerce kendiliğinden düzenlenen ve yasal süresi içinde Kuruma verilen veya yasal süresi dışında verilmekle birlikte incelemeye sevk edilmeden işleme alınması uygun görülen prim belgelerinden dolayı tahakkuk eden sigorta primi ve işsizlik sigortası primlerinin tahsilinde dikkate alınacak zamanaşımı süresi,
Buna göre; ödeme vadesi; 30/9/2008 veya öncesinde sona eren sigorta primi ve işsizlik sigortası primlerinin zamanaşımı süresinde, ödeme vadesi; 7/12/1993 ve öncesinde sona eren ödemeler için; BK. hükümlerine istinaden, ödeme süresinin sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren 10 YIL- 8/12/1993- 5/7/2004 tarihleri arasında sona eren alacaklar için;6183/102. md. istinaden, alacağın ödeme süresinin sona erdiği tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren 5 YIL,
- 06/07/2004 ila 30/09/2008 tarihleri arasında sona eren alacaklar için; BK. Hükümlerine göre, ödeme süresinin sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren 10 YIL olarak dikkate alınmaktadır.
Buna göre;
B1-İşverenlerce kendiliğinden; düzenlenen ve yasal süresi içinde Kuruma verilen veya yasal süresi dışında verilmekle birlikte incelemeye sevk edilmeden işleme alınan APHB den dolayı tahakkuk eden ve ödeme vadesi 1/10/2008 veya sonraki bir tarihte sona eren sigorta primi ve işsizlik sigortası primi alacakları yönünden zamanaşımı; Yasal ödeme süresinin sona erdiği tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren 10 YILLIK zamanaşımı süresine tabi bulunmaktadır.
B2- Mahkeme kararına, denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan tespitlere veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelere istinaden düzenlenen prim belgelerinden dolayı tahakkuk eden primlerin tahsilinde dikkate alınacak zamanaşımı süresi ON YIL olarak uygulanmaktadır.
PRİM BELGELERİNE İLİŞKİN İDARİ PARA CEZALARI
1-İşe giriş bildirgesi ne zaman verilir? Verilmez ise uygulanacak İPC nedir ? (102/1-a1)
5510/4-1(a) kapsamında sigortalı çalıştıran işverenler, çalıştırdıkları sigortalıları işe giriş bildirgesi ile sigortalı olarak çalıştırmaya başlayacakları günden 1 gün önce e-sigorta yoluyla Kuruma bildirmek zorunda bulunmaktadırlar.
Sigortalı işe giriş bildirgesinin,İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde; işe başlatılacak sigortalılar için, en geç çalışmaya başlatıldığı gün, Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarına sefer esnasında işe alınan sigortalılar için ve Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi veren işyerlerinde ilk defa sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarihten itibaren, bir aylık sürenin dolduğu tarihe kadar verilmesi halinde yasal süresinde verilmiş sayılır.Kamu idarelerince istihdam edilen 08/09/1999 tarih ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa göre işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel, Kamu idarelerince yurt dışı görevde çalışmak üzere işe alınanların, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde, verilmesi gerekmektedir.
2- İşe giriş bildirgesinin verilmediğinin, tespit edilmesi, (102/1a-2)
(Her bir sigortalı için 2 asgari ücret) İşe giriş bildirgesinin verilmediğinin;
Mahkeme kararından,
Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden,
Diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden,
Bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden,anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında İPC uygulanır.
3- İşe giriş bildirgesi verilmediğinin tekrarı (102/1a-3);
İşe giriş bildirgesinin verilmediğinin tespit edilmesine ilişkin yollardan her hangi biri ile bu fiilin 1 YIL içinde tekrar edildiğinin anlaşılması halinde; (Her bir sigortalı için 5 asgari ücret) İPC uygulanır. 1 yıldan sonra tespiti halinde tekrar etmeye ilişkin İPC uygulanmaz.
İŞYERİ BİLDİRGESİNE İLİŞKİN İDARİ PARA CEZASI,
1- İşyeri bildirgesinin yasal sürede verilmemesi, (102/1-b)
İşyeri bildirgesinin bildirgenin, en geç sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihte kanunda belirtilen şekilde ve usulde verilmesi gerekmekte olup verilmemesi halinde
1) Kamu idaresi veya bilânço esasına göre defter tutmak zorunda iseler, asgari ücretin 3 katı tutarında
2) Diğer defterleri tutmak zorunda iseler; asgari ücretin 2 katı tutarında,
3) Defter tutmakla yükümlü değil iseler 1 asgari ücret tutarında,İPC. uygulanması öngörülmektedir.
2- Ticaret sicil memurluklarına bildirim
Şirketlerinin kuruluşu aşamasında çalıştıracakları sigortalı sayısını, bunların işe başlama tarihlerini ticaret sicil memurluklarına bildiren işverenlerin, ayrıca Kuruma da bildirim yapmalarına gerek bulunmamaktadır.
Ticaret sicil memurluklarına yapılan bu bildirimler, Kuruma yapılmış hükmünde olup, Ticaret sicil memurlukları kendilerine yapılan bu bildirimleri en geç 10 gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlendirilmişlerdir.Aksi taktirde her bildirim için 1 asgari Ücret İPC uygulanır. (5510/102/h)
3- Devir, nakil ve intikallerde işyeri bildirgesinden dolayı İPC
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tâbi şirketlerin, nevilerinin değişmesi, diğer bir şirkete katılması veya birleşmesi durumunda, bu hususların ticaret siciline tesciline ilişkin ilân tarihini takip eden, Adi şirketlerde şirkete yeni ortak alınması durumunda; en geç yeni ortağın alındığı tarihi takip eden,
İşyerinin;
Faaliyette bulunduğu adresten başka bir ildeki adrese nakledilmesi halinde nakil tarihinden,
Başka bir işverene devredilmesi halinde yeni işverenin işi veya işyerini devir aldığı tarihi takip eden,
10 GÜN içinde,İşyerinin miras yoluyla intikali halinde ise (mirasçılarının) ölüm tarihinden itibaren en geç 3 AY içinde,işyeri bildirgesini Kuruma vermek zorunda bulunmaktadırlar.Aksi taktirde yasal sürede işyeri bildirgesi verilmediğinden İPC. tahakkuk ettirilir.
APHB’NİN VERİLMEMESİNE İLİŞKİN İPC (102/1(c)
1-APHB nin yasal sürede verilmemesi halinde İPC.
Cari aya ait asıl, ek veya iptal nitelikli APHB nin ait oldukları ayı takip eden ayın,Özel sektör ve Resmi Sektör işyerlerinde 23 ünün, saat 23.59 ‘ına, son günün resmi tatile rastlaması halinde, takip eden ilk iş gününün 23.59 ‘una kadar e- sigorta yoluyla Kuruma bildirilmesi gerekmekte olup bu süre içinde belirtilen şekilde ve usulde verilmemesi halinde;
2 asgari ücreti aşmamak üzere;
1- APHB nin asıl olması halinde; asgari ücretin 1/5 i tutarında
2- APHB ek olması halinde asgari ücretin 1/8 i tutarında,
3- Ek APHB nin 86/5 uyarınca Kurumca re’ sen düzenlenmesi durumunda (30 günden az bildirilen sürelere ait APHB Kurumca re’ sen düzenlenmesi halinde) asgari ücretin 1/2 si (yarısı) tutarında,
4 -Belgenin mahkeme kararı, Kurumun veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanları tarafından yapılan tespitler, ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde;belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında,İPC. uygulanmaktadır.
EKSİK İŞÇİLİK TESPİTİ KAPSAMINDA ÖNERİLEN İPC.LARI (102/1(d):
1- Kurum müfettişlerince önerilen İPC.
5510/85/1. fıkrasında, işin yürütümü açısından gerekli olan asgari işçilik tutarının Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılacağı belirtilmektedir.
Denetim elemanı tarafından tespit edilen eksik işçiliğin mal edildiği her bir ay için asgari ücretin iki katı tutarında İPC önerilmesi gerektiği görülmektedir.
2- SMMM ve YMM.’ ce önerilecek İPC ları (102/1(d):
Gerek ihale konusu işlerde ve gerekse de özel nitelikli inşaat işlerinde ilişiksizlik belgesinin düzenlenmesinin ön koşulu asgari işçilik değerlendirmesi yapılması olup, meslek mensuplarına, bu konularla ilgili rapor düzenleme (asgari işçilik değerlendirmesi yapma) yetkisi verilmiş olmaktadır.
Yetki verilen SMMM ve YMM, bu konuda tıpkı Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurları gibi yetkili bulunmakta olup, gerekli görülmesi halinde önerilecek İPC. na ilişkin işlemler ve uygulanacak diğer işlemler aynen denetim ve kontrolle görevli memurları için yukarıda belirtilen işlemlerde olduğu gibidir. (yani eksik işçiliğin mal edildiği her bir ay için asgari ücretin iki katı tutarında İPC önerilmesi gerekmektedir.
3-5510/100. md.si uyarınca istenen bilgi ve belgeleri öngörülen sürede kuruma göndermeyenlere ilişkin İPC (102/1(i)
Bu bilgilerin ilgili kuruluşlar tarafından öngörülen sürede Kuruma bildirilmemesi halinde asgari ücretin 5 katı; geç bildirilmesi halinde ise 2 katı tutarında İPC uygulanır.
4- sigortalılığı sona erenlere ait bildirim (102/1(j):
9/1(a) bendine göre sigortalılığı sona erenlere ilişkin bildirim ile 506/G.20 nci maddesinde yer alan sandıklara, sandık iştirakçiliğinin başlama veya sona ermesine ilişkin bildirimi, süresi içinde ya da Kurumca belirlenen şekle ve usule uygun olarak yapmayanlar hakkında, bir takvim ayında işlenen bu fiillerden dolayı tutmakla yükümlü bulunulan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle verilmesi gereken ceza tutarını aşmamak kaydıyla her bir sigortalı veya sandık iştirakçisi için asgari ücretin 1/10 tutarında İPC. uygulanacağı öngörülmektedir.
5- İdari para cezasının 3/4 lük kısmının ödenmesi
5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesinin ikinci fıkrasında; birinci fıkranın (a), (b), (g), (h) ve (j) bentlerinde belirtilen belgelerin, (mahkeme kararları, müfettiş raporları, kamu kuruluşlarından alınan bilgi ve belgelerden ve denetim elemanlarınca düzenlenen raporlardan anlaşılması hali hariç olmak üzere) yasal süreyi takip eden 30 gün içinde kendiliğinden verilmesi durumunda bu İPC. nın 1/4 oranına karşılık gelen tutarların tahsil edileceği belirtilmektedir.
Söz konusu indirim, yukarda belirtilen şartlarla birlikte , bu kapsamdaki belgelerin; Sigortalı İşe giriş(102/1a), işyeri bildirgesi (102/1b), işten ayrılış bildirgesi (102/1j) nin yanı sıra;
102/1h bendinde belirtilen Ticaret sicil memurlukları ile ruhsat vermeye yetkili merciilerin 1 ay içinde yapmaları gereken bildirimler için verilen İPC nı,ayrıca, 102/1(g) bendinde verilen (4/b’lilerin sig. Başlama ve sona ermesinin bildirimi, Kamu idarelerinin vazife malullüğüne sebep olan olayın 15 gün içinde bildirmemesi, Kamu idarelerinin ihale verdiklerine ilişkin bilgilerin bildirimi, bankalar ve diğer kuruluşların sigortalılıkla ilgili bildirimleri) İPC. larını kapsamaktadır.
6- İdari para cezasının 1/4 tutarının 3/4 lük kısmının ödenmesi
Kanunun 102 nci maddesinin, yürürlük tarihinden beri uygulamada olan İPC larının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde peşin ödenmesi halinde, bunun dörtte üçünün tahsil edileceğine ilişkin beşinci fıkrası ile bir arada değerlendirildiğinde;bu defa, tebliğ edilen ceza tutarının yalnızca 1/4’i kadarlık tutarının 3/4’ünün tahsil edilmesi gerekmektedir.
İDARİ PARA CEZALARINDA TEBLİĞ, TAHAKKUK, İTİRAZ.
1-İdari para cezasında tebliğ, tahakkuk ve itiraz
5510/102-4.fıkrası uyarınca, İPC ilgiliye tebliğ edilmek suretiyle tahakkuk etmektedir. Başka bir ifade ile tebliğ edilmeyen İPC tahakkuk etmiş olarak kabul edilmez ve borç olarak değerlendirilmez.
İPC tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde ödenmesi gerekmekte olup, aynı zamanda bu süre içinde itiraz da edilebilir. İtiraz takibi durdurur.İtirazı reddedilenlerin kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemelerine başvurma hakları bulunmaktadır. bu süre içinde idare mahkemelerine başvurulmaması halinde İPC kesinleşmiş olur.